مقدّمهء سپاه او در اين وقت تعلّق به پسرش ، ملك ظاهر « 1 » ، صاحب حلب ، داشت . و پيش از آنكه سپاه صلاح الدّين به آنجا رسد ، ملك ظاهر سبقت نموده با سپاه حلب قلعه را محاصره نمود و اهالى قلعه جزيه قبول كرده از قلعه فرود آمدند . و ملك ظاهر فرمود كه آن قلعه را خراب كردند كه با زمين برابر نمودند و بر رعاياى آن جزيه قرار داده از آنجا درگذشتند . چون صلاح الدّين شنيد كه قلعهء سرمين نيز فتح شد ، « 2 » از همانجا عنان عزيمت به صوب قلعهء برزويه « 3 » - كه حاكم آن شوهر خواهر بيموند ، صاحب انطاكيه ، بود - منعطف داشت « 4 » و در بيست و چهارم شهر جمادى الآخر به حوالى آن قلعه رسيده دور آن را ملاحظه نمود كه نه از جانب شمال و نه از جانب جنوب و نه از جانب شرق توان به آن قلعه درآمد ؛ چه ، از اين هرسه جانب كوهى بلند بود كه به‌هيچ‌وجه از آن كوه بالا رفتن متصوّر نبود ، امّا از جانب مغرب آن قلعه جاى منجنيق نصب كردن و جنگ انداختن ميسّر بود . بنابراين ، صلاح الدّين با جمعى از مخصوصان خود به ناتنگى جا در آن موضع فرود آمد و فرمود كه منجنيق‌ها نصب كرده شروع در سنگ انداختن كردند . و صاحب كامل التواريخ آورده كه من در اين يورش همراه صلاح الدّين بودم . در اين وقت كه منجنيق‌ها بر جانب غربى قلعهء برزويه نصب كرده ، من از بالاى كوه بلند ملاحظه مىكردم كه از اندرون قلعه به هريكى ايستاده‌اى منجنيق مىزد . القصّه چون چند روزى به اين منوال گذشت و صلاح الدّين ديد كه از منجنيق كار از پيش نمىرود و ايشان را چندان از اين منجنيق اذيّت نمىرسد ، لشكر خود را به سه قسمت ساخته فرمود كه هر قسم نوبت به نوبت هجوم آورده خود را به فصيل شهر رسانيده و [ 152 ب ] نوعى كنند كه به اندرون درآيند . اوّل نوبت عماد الدّين زنگى جماعتى را كه به او سپرده بودند علىالصبّاح پيش آورده شروع در جنگ كرد و قريب به يك پهر « 5 » و نيم آن‌چنان جنگ كرد كه همه بر وى آفرين كردند . امّا چون فرنگان از بالا سنگ‌هاى بزرگ مىغلطانيدند كه به يك سنگ در پايين چندين كس هلاك مىشدند ، هيچ كارى از پيش نرفت . و ابن اثير آورده كه در اين روز در اثناى جنگ عماد الدّين يكى از سپاه او بالاى كوه مىدويد كه ناگاه سنگى كلان از بالاى قلعه به جانب او غلطانيدند . و چون وى از آن سنگ غافل بود جمعى از سپاه اسلام فرياد برآوردند كه او را خبر رسانند . او بنابر فرياد ايشان در

--> ( 1 ) . الكامل : ظاهر غازى . ( 2 ) . روز آدينه بيست و سوّم جمادى الآخر . ( 3 ) . متن : برزيه . تصحيح براساس معجم البلدان . ( 4 ) . ابن اثير اين واقعه را در حوادث سال 584 ه . ق . آورده است . ( 5 ) . يك حصّه از چهار حصّه روز و چهار حصّه شب ، و بيشتر در تداول مردم هندوستان باشد . - برهان قاطع .